Rozwój drukarstwa muzycznego u staroobrzędowców popowców w XIX i na początku XX wieku

Autor

  • Daniel Sawicki Independent Researcher

DOI:

https://doi.org/10.15290/elpis.2015.17.17

Słowa kluczowe:

śpiew liturgiczny kościoła prawosławnego, znamienny śpiew, staroobrzędowcy

Abstrakt

Głównym zadaniem, jakie postawił sobie autor przytoczonego artykułu, było nakreślenie początków pojawienia się drukarstwa muzycznego u staroobrzędowców uznających kapłaństwo. Analizując pierwsze przedsięwzięcia w dziedzinie drukowania śpiewników cerkiewnych zawierających nuty, wykazał jego pionierskość. Jednocześnie wskazuje na liczne niedociągnięcia redakcyjne oraz samego druku. Analizując wkład ks. Prof. Dymitra Razumowskiego w cały proces przygotowania do druku śpiewników autor udowadnia, iż realizacja wydania była możliwa tylko dzięki wzajemnej współpracy pomiędzy wydawcą a redaktorem. W dalszej kolejności autor wyjaśnia przyczyny nie przyjęcia nowo wydrukowanych ksiąg przez środowiska staroobrzędowców tak w Rosji, jak i na emigracji. Drugą część pracy autor poświęcił na opisanie działalności wydawniczej prowadzonej w Kijowie a potem w Moskwie przez Łazarza Kałasznikowa, a szczególnie wielkiego wkładu, jaki włożył w popularyzację różnych form staroruskiego śpiewu cerkiewnego. Na podstawie dostępnych źródeł autor wykazał, iż przedsięwzięcia wydawnicze realizowane przez Kałasznikowa zawdzięczają swoje powodzenie poparciu udzielonemu wydawcy przez władze cerkiewne oraz sprzyjającym staroobrzędowcom uwarunkowaniom politycznym.

Bibliografia

Iрмологiон нотный, Львов 1700.

Iрмологiон нотный, Львов 1709.

Духовные и договорные грамоты великих и удельных князей XIV-XVI вв, Москва-Ленинград 1950.

Ирмосы, Кiев 1909-1912.

Круг церковного древнего знаменного пения, Ч. 1, Санкт-Петербург 1884.

Обедница знаменнаго и демественнаго роспева съ архиерейскимъ служениемъ, изд. 1, Киев 1909.

Обиходъ церковнаго знаменнаго пения, изд. 1, Киев 1909.

Октай церковнаго крюковаго пения, изд. 1, Киев 1909.

Освященный собор старообрядческих епископов. Третий день, „Церковь”, 1910, nr 36.

Праздники, Кiев 1910.

Трезвоны, Москва 1914.

Ekiert J., Bliżej muzyki. Encyklopedia, Warszawa 1994.

Florczak M., Śpiewy liturgiczne Rosyjskiej Cerkwi prawosławnej, zarys historyczno-analityczny, Warszawa 2013.

Iwaniec E., Z dziejów staroobrzędowców na ziemiach polskich XVII-XX w., Warszawa 1977.

Jaroszewicz-Pieresławcew Z., Druki cyrylickie z oficyn Wielkiego Księstwa Litewskiego w XVI-XVIII wieku, Olsztyn 2003.

Jasinowśkyj J., Znaczenie eparchii Przemyskiej w rozwoju ukraińskiej muzyki cerkiewnej, [w:] Polaska-Ukraina 1000 lat sąsiedztwa, red. S. Stępień Przemyśl 1994, T. II, s. 403-420.

Lissa Z., Historia Muzyki Rosyjskiej, Warszawa 1955.

Pidłypczak-Majerowicz M., Bazylianie w Koronie i na Litwie. Szkoły i książki w działalności zakonu, Warszawa – Wrocław 1986.

Przywecka-Samecka M., Dzieje drukarstwa muzycznego w Polsce do końca XVIII wieku, Wrocław 1993.

Sawicki D., Kwestia „razdielnorieczija” i śpiewu wielogłosowego w nauczaniu staroobrzędowców rosyjskich, ELPIS, t. 16, s. 201-209.

Sawicki D., Pierwsze próby reform śpiewu cerkiewnego na Rusi. Działalność I i II Komisji (1652-1670), ELPIS, Rocznik XV (XVI), Zeszyt 27(40), s. 139-146.

Sawicki D., Staroje istinnorieczije i razdielnorieczije jako dwie główne epoki w dziejach śpiewu liturgicznego na Rusi od XI w. do XVII w., [w:] „Z badań nad językiem i kulturą Słowian”, red. P. Sotirov i P. Złotkowski, Lublin 2007, s. 169-178.

Sawicki D., Staroruski śpiew cerkiewny i funkcjonowanie jego wybranych form w praktyce liturgicznej staroobrzędowców, Warszawa 2013 (rozprawa doktorska w ChAT), s. 31.

Wójcicka U., Wariacje na temat muzyki (Próba usystematyzowania staroruskich motywów muzycznych w literaturze XI-XV wieku), „Musica Antiqua Europae Orientalis”, T. VII, Bydgoszcz 1985, s. 47-68.

Wołosiuk W., Irmologion Supraski, „Rocznik Teologiczny”, rok. XLVI, Warszawa 2004/2.

Wołosiuk W., Wschodniosłowiańscy kompozytorzy muzyki cerkiewnej od XVII do 1. połowy XX wieku i obecność ich utworów w nabożeństwach PAKP, Warszawa 2005.

Wołosiuk W., Wschodniosłowiańskie pieśni religijne. Ich geneza, struktura oraz zarys rozwoju, Warszawa 2013.

Бобков Е., Певческие рукописи гуслицкого письма, „Труды Отдела древнерусской литературы”, 1977, Т. 32, s. 388-394.

Богатенко Я., Методика церковного пения, „Церковь”, 1909, № 19, s. 636-637; № 40, s. 1145-1152; № 48, s. 1348-1350.

Бражников М., Лица и фиты знаменного распева, Ленинград 1984.

Бражников М., Русская певческая палеография, Санкт-Петербург 2002.

Бражников М., Лица и фиты знаменного распева, Ленинград 1984.

Бычков В., Русская средневековая эстетика XI-XVII века, Москва 1995, s. 543-588.

Владышевская Т., Музыкальная культура Древней Руси, Москва 2006.

Вознесенский И., О церковном пении Православной Греко-Российской Церкви: Большой и малый знаменный роспев, Рига, 1890.

Вознесенский И., Церковное пение православной юго-западной Руси по нотолинейныь ирмологам XVII и XVIII веков, Вып. 1, Москва 1898.

Гарднер И, Богослужебное пение Русской Православной Церкви, T. I-II, Москва 2004.

Г-въ, «Хомовое» или «наречное, „Церковное пение”, 1909, № 8, s. 211-224.

Григорьев Е., Пособие по изучению церковного пения и чтения, Рига 2001.

Д. Шабалин, Певческие азбуки древней Руси, Т. I, Краснодар 2004.

Денисов Н., Стрельниковский хор Костромской земли. Традиции старообрядческого церковного пения, Москва 2005.

Денисов Н., Традиции старообрядческого церковного пения. Певческие источники, praca dostępna na: http://www.portal-slovo.ru/art/36005.php [15.10.2013].

Дынникова И., Морозовский хор в контексте старообрядческой культуры начала ХХ века, Москва 2009.

Зенин Н., Как еще далеко до рассвета, „Старообрядческая мысль”, 1911, № 6.

Калашников Л., Aзбука церковного знаменного пения, Кiев 1908.

Калашников Л., Азбука демественного пения, Кiев, 1911.

Келдыш Ю., История русской музыки, T, I, Мосва 1983.

Кудрик Б., Огляд історії української церковної музики, Львів 1995.

Кутузов Б., Русское знаменное пение, Москва 2008.

Лабынцев Ю., Памятники древнерусской книжности и литературы в старообрядческих изданиях Супрасльской типографии (XVIII в.) „Труды Отдела древнерусской литературы” 1981, T. 36, s. 209-215.

Мартынов В., История богослужебного пения, Москва 1994.

Мезенец А., Извещение о согласнейших пометах, изд. Ст. Смоленский, Казань 1888.

Мельников Ф., Краткая история древлеправославной (старообрядческой) Церкви, Барнаул, 1999.

Металлов В., Азбука крюкового пения, Москва 1899.

Металлов В., Осмогласие знаменнаго роспѣва. Опыт руководства къ изучению осмогласiя знаменнаго роспѣва по гласовымъ попѣвкам, Москва 1899.

Металлов В., Очерк истории Православнаго церковнаго Пения, Москва 1915.

Модест арх., О церковном октоихе, Вильна 1865.

Никольская-Береговская Κ., Русская вокально-хоровая школа ІХ-ХХ веков, Методическое пособие, Москва 1998.

Озорнов М., Азбука крюкового пения, Москва 1901.

П. Бессонов, Судьба нотных певческих книг, „Православное Обозрение», 1864, T. XIV, s. 27-130.

Печенкин Г., Возвашник: Возвахи знаменного роспева: Обиходное осмогласие: Опыт исследования, истолкования, практики знаменного пения и методика обучения, Москва 2010.

Пожидаева Г., Лексикология демественного пения, Москва 2010.

Поспелов E., Мои заметки, „Старообрядческая мысль”, (Приложение: Церковное пение), 1910, № 8.

Поспелов Е., Крюковое осмогласие, „Церковное Пение”, 1909, nr 1, s. 10-18.

Поспелов Е., О новых напевах, „Церковное пение”, 1909, № 4-5, s. 92-98.

Преображенский А., Разумовский, Димитрий Васльевичъ, „Русская Музыкальная Газета”, 1897, s. 622-623.

Разумовский Д., Богослужебное пение Православной Греко-Российской Церкви. Москва 1886.

Разумовский Д., О знаменном роспеве, [w:] Круг церковного древнего знаменного пения, Ч. 1, Санкт-Петербург 1884, s. X-XXIII.

Разумовский Д., Церковное пение в России, Москва 1867-69.

Сахаров И., Исследования о русском церковном песнопении, „Журнал Министерства Народного Просвещения”, Вып. LXI–LXII, 1849, s. 146-196, 262-284.

Смилянская Е., Денисов Н., Старообрядчество Бессарабии: книжность и певческая культура, Москва 2007.

Смоленский Ст., Об указаниях оттенков исполнения и указаниях музыкально-певческих форм в крюковом письме, „Церковное пение”, 1909, №3, s. 65-83; № 12, s. 314-317.

Смоленский Ст., Примечания къ Азбуке Мезенца, Казань 1888.

Тальберг Н., История русской церкви, Москва 2004.

Финдейзен Н., протоiерей Д. В. Разумовский (Очерк его деятельности), „Русская Музыкальная Газета”, 1894, nr 9, s. 173-178.

Ясiновський Ю., Вiзантiйська гимнографiя i церковна монодiя в українськой рецепцiї ранньо-модерного часу, Львiв 2011.

##submission.downloads##

Opublikowane

2015-11-06

Jak cytować

Sawicki, D. (2015). Rozwój drukarstwa muzycznego u staroobrzędowców popowców w XIX i na początku XX wieku. Elpis, (17), 127–138. https://doi.org/10.15290/elpis.2015.17.17

Numer

Dział

Artykuły