Modlitwa Pańska i jej miejsce w życiu liturgicznym prawosławia

  • Аdam Magruk Chrześcijańska Akademia Teologiczna w Warszawie (Wydział Teologiczny) Prawosławne Seminarium Duchowne w Warszawie http://orcid.org/0000-0001-9468-624X
Słowa kluczowe: Modlitwa, „Ojcze nasz”, nabożeństwo

Abstrakt

Ojcze nasz” to nie tylko jedna z najważniejszych wezwań Kościoła. To dany przez Samego Stwórcę wzór upodobanych przez Boga słów skierowanych „pod Jego adresem”. Już ponad dwa tysiące lat Modlitwa Pańska jest nieustannie powtarzana zarówno w domach, jak i świątyniach chrześcijańskich. To ponadto, najczęściej pierwsze modlitewne wezwanie, którego rodzice uczą swoje małe dzieci. Nie istnieje lepszy sposób zrozumienia istoty wiary i życia duchowego, jak wgłębienie się w jego proste i zarazem bogate w treści przesłanie. „Ojcze nasz” zdecydowanie wyróżnia się na tle innych modlitw Kościoła, a jej miejsce w nabożeństwach nigdy nie było przypadkowe.

Bibliografia

Ambroży z Mediolanu, św. (2004). O sakramentach. Księga V. Wyjaśnienie symbolu. O tajemnicach. O sakramentach. (Gładyszewski L, ks., tłum.). s. 94-97. Kraków: WAM.

Augustini, Sermo 58, 1, PL 38, 397-400.

Boska Liturgia świętego ojca naszego Jana Chryzostoma. (2001). Warszawa: Warszawska Metropolia Prawosławna.

Brânčaninov, Ignatij, cvâtitelʹ (2010). Slovo vo vtornik dvadcatʹ tretʹej nedeli.Obʺâsnenie molitvy Gospodnej. Asketičeskaâ propovedʹ. Sobranie tvorenij (t. IV, s. 300). Moskva: Kovčeg [Брянчанинов, Игнатий, cвятитель (2010). Слово во вторник двадцать третьей недели. Объяснение молитвы Господней. Аскетическая проповедь. Собрание творений (t. IV, s. 300). Москва: Ковчег].

Cyryl Jerozolimski, św. (2000). Katecheza 23 (Mistagogiczna piąta). Katechezy przedchrzcielne i mistagogiczne, Kania W. (tłum.) Kraków, s. 341-343.

Časoslov. (1925). Varšava: Sinodalʹnaâ Tipografiâ [Часослов. (1925). Варшава: Синодальная Типография].

Dmitrievskij, I. (1993). Istoričeskoe, dogmatičeskoe i tainstvennoe izʺâsnenie Božestvennoj Liturgii. Moskva: Moskovskij Patriarhat [Дмитриевский, И. (1993), Историческое, догматическое и таинственное изъяснение Божественной Литургии. Москва: Московский Патриархат].

Ewangelia według św. Mateusza. Wstęp-Przekład z oryginału -Komentarz (2004), oprac. ks. Józef Homerski, Pismo Święte Nowego Testamentu w 12 tomach. Wstęp-Przekład z oryginału-Komentarz, pod red. ks. Eugeniusza Dąbrowskiego, ks. Feliksa Gryglewicza, t. III, Poznań: PALLOTINUM.

Grajewski, J. ks. (1985). „Ojcze nasz” Starego i Nowego Testamentu. Studia Teologiczne, 39 (1985), 33-40. Białystok: Kuria Arcybiskupia w Białymstoku.

Gryglewicz Feliks, ks. (1950). Społeczny charakter modlitwy Pańskiej. Ruch Biblijny i Liturgiczny (t. 3, nr 3, s. 207-219). Kraków.

Kak čitatʹ molitvu «Otče naš». (2019). https://azbyka.ru/molitvoslov/kak-chitat-molitvu-otche-nash.html [28.03.2019], [Как читать молитву «Отче наш». (2019). https:// azbyka.ru/molitvoslov/kak-chitat-molitvu-otche-nash.html [28.03.2019]].

Komentarz Świętych Ojców do Ewangelii według Świętego Mateusza. (2004). Hajnówka: Bratczyk.

Ławreszuk, Marek, ks. (2014). Sakrament Małżeństwa. Liturgiczna symbolika i znaczenie sakramentu małżeństwa w Kościele prawosławnym. Białystok: Uniwersytet w Białymstoku.

Magruk Adam, ks. (2014). Wybrane elementy życia liturgicznego w nauczaniu świętego Marka biskupa Efezu Eugenikosa (etap III). Projekt badawczy finansowany z dotacji celowej na prowadzenie badań naukowych i prac rozwojowych, służących rozwojowi młodych naukowców oraz uczestników studiów doktoranckich. Warszawa: Chrześcijańska Akademia Teologiczna.

Majkrzak H. (2019). O modlitwie Ojcze nasz. https://opoka.org. pl/biblioteka/H/HN/3/2bn-2.html [06.03.2019].

Miazek Jan, ks. (2007). Wielcy Ojcowie Kościoła Zachodu w Liturgii Kościoła. Warszawskie Studia Teologiczne, (nr XX/2/2007, s. 255-268).

Menʹ, Aleksandr, prot. (2002). Molitva Gospodnâ. Bibiologičeskij Slovarʹ (t. II, s. 223) Moskva [Мень, Александр, прот. (2002). Молитва Господня. Бибиологический Словарь (t. II, s. 223) Москва.].

Nadolski Bogusław, ks. (2006). Pater Noster w Liturgii. Leksykon liturgii (s. 1159). Poznań: PALLOTINUM.

Paprocki H. (2010). Misterium Eucharystii. Interpretacja genetyczna liturgii bizantyjskiej. Kraków: WAM.

Ponomarëv A.V., KATEHIZIS. Pravoslavnaâ Enciklopediâ, t. 32, s. 8-39 [Пономарёв А.В., КАТЕХИЗИС. Православная Енциклопедия, t. 32, s. 8-39].

Szkodoń Jan, bp (2003). Odpowiedzi na 101 pytań o duchowość w życiu codziennym. Kraków: WAM.

Šmeman Aleksandr, protopr. (2019). Propovedi i besedy. I Cikl Besed o molitve Gospodnej. «Otče naš…» [Шмеман Александр, протопp. (2019). Проповеди и беседы. I Цикл Бесед о молитве Господней. «Отче наш…» https://azbyka.ru/otechnik/Aleksandr_Shmeman/propovedi-i-besedy/1 [27.03.2019].

Zając E., Ojcze nasz. Modlitwa Pańska (2010). Encyklopedia Katolicka (t. 14, s. 449-450). Lublin: KUL.

Γρηγορίου Νύσσης, Εις την προσευχήν, PG 44, 1119-1194.

Γρηγορίου Παλαμά, Περί προσευχής και καθαρότητος της καρδιάς κεφάλαια Γ΄, PG 150, 1117-1121.

Δαμιανός Π. (2019), Η σημασία και τα είδη της προσευχής, https://www.vimaorthodoxias.gr/prosefxi/h-simasia-kai-ta-eidi-prosefxis/ [27.02.2019].

Διδαχή των Δώδεκα Αποστόλων (1993). Έλληνες Πατέρες της Εκκλησίας. Aποστολικοί Πατέρες, t. 1, Θεσσαλονίκη: Γρηγόριος ο Παλαμάς, s. 10-31.

Ευθυμίου Ζυγαβηνού, Το κατά Ματθαίον Ευαγγέλιον, PG 129, 233-241.

Θεοδωρήτου Κύρου, Αιρετικής κακομυθίας επιτομή. (ΚΗ’) Περί μετανοίας, PG 83, 545-553.

Θεοφιλάκτου Βουλγαρίας, Ερμηνεία εις το κατά Ματθαίον τον Ευαγγέλιον, PG 123, 204-205.

Ιωάννου Χρυσοστόμου, Εις τους Ανδριάντας. Ομιλία IΘ΄, PG 49, 197-211.

Ιωάννου Χρυσοστόμου, Περί του κατά Θεόν πολιτεύεσθε, PG 51, 41-47.

Iωάννου Χρυσοστόμου, Υπόμνημα εις τον άγιον Ματθαίον τον Ευαγγελιστή. Ομιλία ΙΘ΄, PG 57, 273-282.

Κυρίλλου Ιεροσολύμων, Κατήχησις Μυσταγωγική Ε΄, PG 33, 1117-1124.

Μαξίμου Ομολογητού, Εις την προσευχήν του Πάτερ Ημών, PG 90, 871-909.

Μαξίμου του Ομολογητού (1995). Ερμηνεία σύνδομος εις την προσευχήν του «Πάτερ Ημών», προς ένα φιλόχριστον. Φιλοκαλία των Ιερών Νηπτικών. Θεσσαλονίκη: Το Περιβόλι της Παναγίας, s. 233-237.

Μάρκου Εφέσου, Εξήγησις της Εκκλησιαστικής Ακολουθίας. PG 160, 1164-1193.

Παπακώστα Σεραφείμ, αρχιμ. (1948), Η επί Όρους Ομιλία του Κυρίου. Ο Ηθηκός Νόμος του Ευαγγελίου, wyd. Αθήνα: Αδελφότης Θεολόγων η ΖΩΗ.

«Πάτερ ημών...» (1968). Θρησκευτική και Ηθική Εγκυκλοπαίδια, t. 10, Αθήναι, s. 123.

Σιώτης Μ.Α. (1973), Η ερμηνεία της επί του όρους ομιλίας εις την εκκλησίαν των εννέα πρώτων αιώνων, Αθήνα.

Φαραζουλή Διονυσίου, αρχιμ. (2008), Ερμηνεία της Κυριακής Προσευχής, Αθήνα: Αδελφότης Θεολόγων η ΖΩΗ.

Φουντούλης Ι.Μ. (1997), Λογική λατρεία, Αθήνα: Αποστολική Διακονία.

Φουντούλης Ι.Μ (2007), Οι Ακολουθίες των Ώρων και τα Τυπικά. Τελετουργικά θέματα, t. Γ΄, Αθήνα: Αποστολική Διακονία, s. 175-193.

Φουντούλης I.M. (1994), Θεία Λειτουργία των «Αποστολικών Διαταγών». Κείμενα Λειτουργικής. Θείαι Λειτουργίαι, τεύχ. Γ΄, Θεσσαλονίκη, s. 297-354.

Φουντούλης I.M. (2006), Απαντήσεις εις λειτουργικάς απορίας, t. Δ΄, Αθήνα: Αποστολική Διακονία.

Φουντούλης Ι.Μ. (2003), Απαντήσεις εις λειτουργικάς απορίας, t. Ε΄, Αθήνα: Αποστολική Διακονία.

Ωριγένους, Περί Ευχής, PG 11, 416-562.

Opublikowane
2019-11-27
Jak cytować
MagrukА. (2019). Modlitwa Pańska i jej miejsce w życiu liturgicznym prawosławia. Elpis, (21), 87-92. https://doi.org/10.15290/elpis.2019.21.11
Dział
Artykuły